Όλοι ξέρουμε ότι η ζάχαρη προκαλεί τερηδόνα. Λίγοι όμως γνωρίζουν ότι μερικές «υγιεινές» τροφές μπορεί να είναι εξίσου ή και περισσότερο επιβλαβείς για το σμάλτο των δοντιών. Ο λόγος; Δύο μηχανισμοί: η τερηδόνα (βακτήρια που τρέφονται με υδατάνθρακες και παράγουν οξέα) και η διάβρωση (οξέα απευθείας από τις τροφές που διαλύουν την αδαμαντίνη).
Ας δούμε τους 10 «ύποπτους».
1. Πατατάκια και κράκερ
Το άμυλο μετατρέπεται σε σάκχαρα μέσα στο στόμα και, το χειρότερο, κολλάει ανάμεσα στα δόντια για ώρες. Μια σακούλα πατατάκια είναι συχνά πιο βλαβερή από μια σοκολάτα που «φεύγει» γρήγορα.
2. Αποξηραμένα φρούτα
Σταφίδες, δαμάσκηνα, χουρμάδες: συμπυκνωμένη ζάχαρη σε κολλώδη μορφή που παραμένει στις αυλακώσεις των δοντιών. Προτιμήστε φρέσκα φρούτα.
3. Αναψυκτικά – ακόμα και τα «zero»
Τα light/zero αναψυκτικά δεν έχουν ζάχαρη, αλλά περιέχουν φωσφορικό και κιτρικό οξύ με pH γύρω στο 2,5–3. Το σμάλτο αρχίζει να διαλύεται κάτω από pH 5,5. Διάβρωση σμάλτου χωρίς καθόλου ζάχαρη.
4. Ενεργειακά και ισοτονικά ποτά
Συνδυάζουν υψηλή οξύτητα με ζάχαρη. Μελέτες τα κατατάσσουν ανάμεσα στα πιο διαβρωτικά ποτά – χειρότερα ακόμα και από τα κλασικά αναψυκτικά.
5. Εσπεριδοειδή και νερό με λεμόνι
Η πορτοκαλάδα, το γκρέιπφρουτ και η δημοφιλής συνήθεια του «ζεστού νερού με λεμόνι κάθε πρωί» εκθέτουν τα δόντια σε ισχυρό κιτρικό οξύ. Δεν χρειάζεται να τα κόψετε, αλλά μην τα πίνετε αργά σε βάθος χρόνου και ξεπλύνετε με νερό μετά.
6. Παγάκια
Το μάσημα πάγου προκαλεί μικρορωγμές στην αδαμαντίνη και μπορεί να σπάσει σφραγίσματα ή ακόμη και δόντια. Ιδιαίτερα συχνό σε άτομα με έλλειψη σιδήρου.
7. Κρασί – λευκό και κόκκινο
Το κόκκινο λεκιάζει, το λευκό είναι ακόμη πιο όξινο και διαβρωτικό. Και τα δύο μειώνουν τη ροή σάλιου. Συνοδέψτε το με τυρί – εξουδετερώνει τα οξέα.
8. Καραμέλες και σκληρά γλυκά
Οι καραμέλες που «κρατάνε» στο στόμα για λεπτά διατηρούν συνεχή οξύτητα. Οι σκληρές μπορούν επιπλέον να σπάσουν δόντια.
9. Ψωμί και αρτοσκευάσματα από λευκό αλεύρι
Το λευκό ψωμί γίνεται κολλώδης πάστα που κολλάει στα δόντια και μετατρέπεται γρήγορα σε σάκχαρα. Το ολικής άλεσης είναι σαφώς καλύτερη επιλογή.
10. Ξύδι μηλίτη και τουρσιά
Ο «υγιεινός» μηλόξυδος που πίνουν πολλοί το πρωί έχει pH περίπου 3. Αν τον καταναλώνετε, αραιώστε τον πολύ, πιείτε τον με καλαμάκι και ξεπλύνετε με νερό.
Ο χρυσός κανόνας: δεν μετράει μόνο το «τι», αλλά και το «πώς»
- Η συχνότητα βλάπτει περισσότερο από την ποσότητα. Κάθε φορά που τρώτε ή πίνετε κάτι όξινο ή γλυκό, το στόμα χρειάζεται 30–60 λεπτά για να επανέλθει. Το συνεχές «τσιμπολόγημα» είναι ο μεγαλύτερος εχθρός.
- Μην βουρτσίζετε αμέσως μετά από όξινη τροφή. Το σμάλτο είναι μαλακωμένο· περιμένετε 30 λεπτά. Στο μεταξύ ξεπλύνετε με νερό.
- Χρησιμοποιήστε καλαμάκι για όξινα ποτά.
- Τελειώστε το γεύμα με τυρί, ξηρούς καρπούς ή τσίχλα με ξυλιτόλη – εξουδετερώνουν τα οξέα.
Τροφές για γερά δόντια
Για ισορροπία, οι «φίλοι» των δοντιών σας: τυρί και γιαούρτι (ασβέστιο, καζεΐνη), πράσινα φυλλώδη λαχανικά, μήλα και καρότα (φυσικός καθαρισμός, διέγερση σάλιου), ξηροί καρποί, πράσινο τσάι (πολυφαινόλες) και φυσικά νερό – ιδανικά με φθόριο.
Συχνές ερωτήσεις
Τα φρέσκα φρούτα σε κανονικές ποσότητες όχι. Οι χυμοί, τα smoothies και τα αποξηραμένα φρούτα ναι, λόγω συμπυκνωμένων σακχάρων και οξέων.
Όχι. Δεν προκαλούν τερηδόνα, προκαλούν όμως διάβρωση σμάλτου λόγω οξύτητας.
Ιδανικά 30 λεπτά μετά, ειδικά αν το γεύμα περιείχε όξινες τροφές.
Αν παρατηρείτε ευαισθησία στα δόντια, κιτρίνισμα ή διάφανες άκρες στα μπροστινά δόντια, μπορεί να πρόκειται για διάβρωση σμάλτου. Κλείστε ένα ραντεβού ελέγχου – όσο νωρίτερα εντοπιστεί, τόσο πιο απλή είναι η αντιμετώπιση.